Dilbilgisi
Cümle yapısı
Türkçe gibi: özne – nesne – fiil (SOV). Örneğin: mi brot ɛsiyorum (Ben ekmek yiyorum).
Belirli artikel
Ji — İngilizce “the”, Almanca “der/die/das” karşılığıdır. Bütün isimler için aynıdır, değişmez.Cinsiyet & Sıfatlar
Nesnelerin cinsiyeti yoktur. Sıfatlar her zaman ismin önünde yer alır ve ek almaz:
gut frɛnd (iyi arkadaş), klɛin hɣuz (küçük ev). Zarf yapmak için sıfata -cɛ / -cɣ eklenir: gutcɛ (iyice). Karşılaştırma ise ayrı kelimelerle yapılır: mɛr (daha), mɛst (en).Olumsuzluk & Soru
• Fiillerde olumsuzluk: Ünsüzle biten köke
• Ünlüyle biten fiillere
• İsim ve sıfatlarda olumsuzluk için
• Soru edatı:
-ɣ eklenir: yɣpfɛl → yɣpfɛlɣ, gɛb → gɛbɣ.• Ünlüyle biten fiillere
-nɛn eklenir: ɣppɣ → ɣppɣnɛn, gtysu → gtysunɛn.• İsim ve sıfatlarda olumsuzluk için
nɛht (değil) kelimesi kullanılır: gut nɛht (iyi değil).• Soru edatı:
so ayrı yazılır ve ek almaz (1. tekil şahıs 'mi' ile çakışmayı önler): su ɣppɣyor so?Çoğul Eki
-lɣr / -lɛr. 2'li ünlü uyumu kuralına göre: ɣ, o, u sonrası -lɣr; ɛ, i, ö, ü sonrası -lɛr.Zamirler ve İşaret Sözcükleri
| Anlam | Tekil | Çoğul (-lɣr / -lɛr) |
|---|---|---|
| bu / bunlar | dɣnn | dɣnnlɣr |
| şu / şunlar | this | thislɛr |
| o / onlar (işaret) | ihd | ihdlɛr |
| kim / kimler | ψoɛ | ψoɛlɛr |
| ne / neler | ψɣs | ψɣslɣr |
| o / onlar (şahıs) | o | ɣnlɣr |
Sayı Sistemi
11-19: Sayı + dɛn (örn. ɛinsdɛn). Onluklar: -ɛɛ eki (zψɛ zaten ɛ ile bittiği için 20 = zψɛɛ). 100: ɣndɛrt, 1000: tɣus.
0: λɣik
1: ɛins
2: zψɛ
3: tit
4: for
5: bɛc
6: yɣlt
7: siɛb
8: ɣht
9: noyn
10: dɛn
11: ɛinsdɛn
12: zψɛdɛn
13: titdɛn
14: fordɛn
15: bɛcdɛn
16: yɣltdɛn
17: siɛbdɛn
18: ɣhtdɛn
19: noyndɛn
20: zψɛɛ
21: ɛinszψɛɛ
22: zψɛzψɛɛ
30: titɛɛ
100 = ɣndɛrt
1000 = tɣus
1 Milyon = milyon
1 Milyar = bilyɣr
Türkçe → Rawa harf dönüşümü
a → ɣ
e → ɛ
ı → i
ğ → g
ç → c
v → ψ
w → ψ
ş → ş
j → ǰ
Not: ı, ç, ğ yoktur. ş büyük harfte § olarak yazılır. Alfabede T/t mevcuttur.
Kapsamlı Ek & Türetme Sistemi
Türkçe ek mantığı Rawa harfleriyle korunur (2'li uyum ɣ/ɛ, 4'lü uyum i/u/ü, d→t sertleşmesi). Kök değişmez. İngilizceden türetme ön/son ekleri de mevcuttur.
| Kural / Ek | Ek Biçimi | Örnek |
|---|---|---|
| Şimdiki Zaman | -iyor / -uyor / -üyor | ɣppɣyor (yapıyor) |
| Geçmiş Zaman | -di / -du / -dü (-ti...) | ɣppɣdi (yaptı) |
| Duyulan Geçmiş | -miş / -muş / -müş | ɣppɣmiş (yapmış) |
| Gelecek Zaman | -ɛcɛk / -ɣcɣk | ɣppɣcɣk (yapacak) |
| Geniş Zaman | -ir / -ur / -ür | ɣppɣr (yapar) |
| Şart Kipi | -sɛ / -sɣ | ɣppɣsɣ (yapsa) |
| Gereklilik Kipi | -mɛli / -mɣli | ɣppɣmɣli (yapmalı) |
| Yeterlilik Kipi | -ɛbil / -ɣbil | ɣppɣbil (yapabilmek) |
| Olumsuzluk (Fiil) | -ɣ (ünsüz) / -nɛn (ünlü) | yɣpfɛlɣ (gitmemek), ɣppɣnɛn (yapmamak) |
| Olumsuzluk (İsim/Sıfat) | nɛht (ayrı kelime) | gut nɛht (iyi değil) |
| Soru Edatı | so (ayrı yazılır) | su ɣppɣyor so? (yapıyor mu?) |
| Zarf Yapıcı | -cɛ / -cɣ | gutcɛ (iyice, iyi şekilde) |
| Belirtme Hâli | -i / -u / -ü | hɣuzu (evi) |
| Yönelme Hâli | -ɛ / -ɣ | hɣuzɣ (eve) |
| Bulunma Hâli | -dɛ / -dɣ | hɣuzdɣ (evde) |
| Ayrılma Hâli | -dɛn / -dɣn | hɣuzdɣn (evden) |
| Tamlayan Hâli | -in / -un / -ün | hɣuzun (evin) |
| İyelik Ekleri | -im, -in, -i, -imiz, -iniz, -lɛri | hɣuzum (evim) |
| Sıra Sayısı | -inci / -uncu / -üncü | titinci (üçüncü) |
| -ɛr (Yapan) | -ɛr | lɛrn → lɛrnɛr (öğrenci/öğrenen) |
| -nɛs (Durum) | -nɛs | gut → gutnɛs (iyilik) |
| -lɛs (-siz/yoksun) | -lɛs | ɣrbɛit → ɣrbɛitlɛs (işsiz) |
| -ɣbl (-ebilir) | -ɣbl | lɛz → lɛzɣbl (okunabilir) |
| -ful (Dolu) | -ful | froidɛ → froidɛful (neşeli/sevinç dolu) |
| -iş (-imsi) | -iş | klɛin → klɛiniş (küçükçe) |
| -ist (Uzman/Kişi) | -ist | muzik → muzikist (müzisyen) |
| -şip (Birlik/Hâl) | -şip | frɛnd → frɛndşip (arkadaşlık) |
| -hud (Çağ/Hâl) | -hud | kind → kindhud (çocukluk) |
| -dom (Alan/Durum) | -dom | frɛi → frɛidom (özgürlük) |
| -ing (Eylem İsmi) | -ing | lɛrn → lɛrning (öğrenim) |
| -mɛnt (Sonuç/Eylem) | -mɛnt | ɛrɛih → ɛrɛihmɛnt (ulaşma/başarı) |
| Önek: un- | un- | unklɛr (belirsiz, net olmayan) |
| Önek: rɛ- | rɛ- | rɛlɛz (yeniden okumak) |
| Önek: mis- | mis- | misbrɣuk (kötüye kullanmak) |
| Önek: prɛ- | prɛ- | prɛlɛz (önceden okumak) |
| Önek: sub- | sub- | subψɛg (alt geçit/alt yol) |
| Önek: ko- | ko- | koψɛrk (birlikte çalışmak) |
| Önek: ɣnti- | ɣnti- | ɣntikrig (savaş karşıtı) |
| Önek: intɛr- | intɛr- | intɛrstɣt (devletlerarası) |
| Önek: dis- | dis- | dislib (sevmemek/hoşlanmamak) |
Türkçe Ek → Rawa Eki
ı → i · ğ → g · ç → c · a → ɣ · e → ɛ · v/w → ψ
| Türkçe Ek | Rawa Eki |
|---|---|
| -dı | -di |
| -mış | -miş |
| -eceğim | -ɛcɛgim |
| -çi | -ci |
| -acak | -ɣcɣk |
| -ev | -ɛψ |
| -w | -ψ |
Örnek Kelime ve Cümle Çekimleri
- ɣppɣ (yapmak) → ɣppɣcɣk (yapacak) · ɣppɣnɛndi (yapmadı) · ɣppɣyor (yapıyor)
- yɣpfɛl (gitmek) → yɣpfɛlɣ (gitmemek) · yɣpfɛldi (gitti)
- hɣuz (ev) → hɣuzlɣr (evler) · hɣuzum (evim) · hɣuzdɣ (evde) · hɣuzdɣn (evden)
- gut (iyi) → gutcɛ (iyice) · gutnɛs (iyilik) · gut nɛht (iyi değil)